31 Temmuz 2009 Cuma

Blender ile Video Düzenlemeye Giriş

Bassam Kurdali'nin LGM 2009'da yaptığı Video Editing with Blender for non 3D artists, using examples from real projects isimli video sunumundan yararlanarak yazdığım Blender ile Video Düzenlemeye Giriş aracılığıyla Blender'in pek bilinmeyen video düzenleme yeteneği ile ilgili temel bilgilere ulaşabilirsiniz.



Blender'i ilk açtığınızda her yeri düğmelerle dolu bir 3b tasarım yazılımı olarak görmeniz oldukça doğaldır. Bununla birlikte Blender aynı zamanda gelişmiş bir video düzenleme aracıdır.

Blender'in video düzenleme için özelleştirilmiş arayüzüne ulaşmak için üst bölümde yer alan arayüz seçme bölümünden "4 - Sequence" seçeneğini aktifleştirebilirsiniz. Arayüzler arasında dolaşmak için ayrıca Ctrl + sağ ok ve Ctrl + sol ok kısayollarını da kullanabilirsiniz. Eğer Blender'i en çok bir video düzenleyici olarak kullanmak istiyorsanız, video düzenleme arayüzünü seçtikten sonra File> Save default settings yolunu veya Ctrl + U klavye kısayolunu kullanabilir ve böylece Blender'i bir daha ki açışınızda doğrun video düzenleme bölümüyle karşılaşabilirsiniz.

Video düzenleme arayüzünde Ipo Curve Editor, video önizleme, Video Sequence Editor, Timeline ve Buttons Window bölümleri bulunmaktadır. Video düzenleme konusunda ihtiyaç duyacağınız düğme setleri yalnızca Render buttons, Sequence buttons ve Sound block buttons'dur.

Blender'da düzenlediğiniz videoları tarayabilmek için tarama bölümünün Anim kısmında yer alan Do Sequence seçeneğinin aktif olması gerekir. Aksi halde Blender düzenlediğiniz videoyu değil 3b tasarım alanını tarar. Eğer bu seçeneğin ön tanımlı olmasını istiyorsanız Ctrl + U tuşlarına basabilirsiniz.

Video Dizge Düzenleyicisinin yatay ekseni zamanı dikey ekseni ise kanalları göstermektedir. Kanal ve zaman çizgisini hareket ettirmek için fare tekerleğinden yararlanabilirsiniz. Zaman çizgisindeki herhangi bir ana gitmek için farenin sol tuşunu kullanabilirsiniz.

Blender'a video eklemek için Video Dizge Düzenleyicisinin üzerindeyken boşluk tuşuna veya menüden Add seçeneğine basarak açılan listeden Movie + Audio (HD) seçeneğine basmanız yeterli. Buradaki HD ifadesi High Definiton (Yüksek Netlik)'u değil Hard Disk (sabit disk)'i temsil etmektedir.

Açılan dosya yöneticisinden üzerinde çalışmak istediğiniz video dosyalarını seçerek Blender'a aktarabilirsiniz. Dosya yöneticisinde aradığınız videolara kolayca ulaşabilmek için Hides dot files (gizli dosyaları gösterme) düğmesini kullanabilir veya daha geniş bir alanda dosya seçmek için Ctrl + yukarı ok veya Ctrl + aşağı ok tuşlarını kullanabilirsiniz.

Video dosyalarını eklemek için ilk önce videoyu seçip sonra da Select Movie + Audio düğmesini kullanmak sizin için uzun bir işlemse dosya ismini fare tekerleğiyle tıklayarak videoyu çalışmanıza tek hamlede ekleyebilirsiniz.

Video ve ses izlerini taşımak için ilk önce sağ fare tuşuyla izi seçebilir ve daha sonra yine sağ fare tuşuna basılı tutarak istediğiniz yere taşıyabilirsiniz. Seçili izi hareket ettirmek için ayrıca G tuşuna bastıktan sonra fare imlecini istediğiniz yere götürme yöntemini de deneyebilirsiniz.

Fare davranışlarını ilk başlarda biraz karışık gelebilir ama zamanla alışabilirsiniz. Eğer önceki paragraf size biraz karışık geldiyse sağ fare tuşunun seçim tuşu, sol fare tuşunun ise bir çeşit onay tuşu olduğu bilgisi bir parça yardımcı olacaktır.

İzlerin başında ve sonunda ok işaretleri yer almaktadır. Bunları kullanarak ilk ve son karenin istediğiniz süre boyunca projenizde görünmesini (izleri genişleterek) veya videonun başlangıç veya son tarafından istediğiniz kısımların projenizde görünmemesini (izleri daraltarak) sağlayabilirsiniz. Bu özelliği diğer video düzenleme yazılımlarındaki klip sistemine benzeterek daha iyi anlayabilirsiniz.

Blender'da da resim işleme yazılımlarında olduğu gibi üstte olan görünür prensibi geçerlidir, yani iki kanalda da video varsa projenizde üstte bulunan kanaldaki video görünecektir. Eğer zaman çizgisindeki her hangi bir ana giderseniz önizleme penceresinde en üst kanalda bulunan video görünecektir, eğer önizleme penceresinde en üst kanalda bulunan video değil de alt kısımlarda bulunan videolardan birini görmek istiyorsanız zaman çizgisini istediğiniz izin üzerindeyken hareket ettirmeniz yeterli olacaktır.

Blender'a eklediğiniz tek bir video izini keserek istediğiniz kadar alt parçalara bölebilirsiniz. Böylece video parçaları arasına çeşitli geçişler ekleyebilir veya her bir parçaya ayrı bir efekt verebilirsiniz. Video izini kesmek için zaman çizgisinde videoyu kesmek istediğiniz noktayı farenin sol tuşuyla tıklayın ve daha sonra Strip menüsü altında bulunan Cut (soft) at Current Frame (Shift + K) veya Cut (hard) at Current Frame (K) seçeneklerinden birini seçin.

İzleri arka arkaya sıralamak istediğiniz zaman izler arasında boşluk kalmaması veya izlerin üst üste binmesi dolayısıyla taşınamaması gibi sorunları önlemek için taşıma işlemini Ctrl tuşuna basarak yapabilirsiniz.

Blender'da video düzenlerken izlere öntanımlı olarak gelen veya daha sonradan sizin yükleyebileceğiniz çeşitli eklentiler aracılığıyla efekt verebilirsiniz. Bir ize efekt vermek için bir izi seçmek ve Add> Effect yolununu kullanmak yeterlidir. Fakat geçiş efektleri oluşturmak istiyorsak ilk önce ilk izi daha sonra ikinci izi Shift tuşuna basarak seçmeli ve istediğimiz efekti bunlardan sonra eklemeliyiz.

Böylece Blender'in video düzenleme özelliklerini kısaca bakmış olduk. İlerleyen yazılarda Blender'in özelliklerinin tanıtımına devam edecek ve çeşitli örnek projeler gerçekleştireceğiz. O zamana kadar hoşçakalın.

28 Temmuz 2009 Salı

Kdenlive Nasıl Türkçe Öğrendi

Aslında ben video düzenleme için daha çok Cinelerra ve Blender kullandığım için diğer yazılımlarla pek fazla ilgilenemiyorum. Fakat Pardus 2009'a geçmemle ve bu yazılımların paketlerinin de henüz depolardaki yerlerini almamaları dolayısıyla diğer yazılımları daha fazla inceleme isteği duydum. Tam da bu istekli ve meraklı halim sürerken ve de ivme'nin günlüğünde yayımladığı Kdenlive ilgili yazıları okuduktan ve Nixie'nin hazırladığı etkileyici tanıtım videosunu izledikten sonra Kdenlive bir göz atmaya karar verdim.

Yalnız bir gariplik vardı, Kdenlive İngilizce'ydi. Öİ'deki tanıtım yazısında ise arayüz Türkçe'ydi. Ne olmuştu da Kdenlive kısa bir sürede Türkçe'yi unutmuştu? Kısa bir Google aramasından sonra nedenlerini öğrenip hemen kolları sıvadım. İlk önce Pardus 2007 depolarındaki Türkçe çeviri yamasını aldım ve çeviri dosyasına çevirdim:

patch -p0 < i18n.patch

daha sonra Kdenlive'nin sitesinden indirdiğim güncel çeviri dosyası ile eski çeviri dosyasını buradaki bilgiler doğrultusunda eşledim:

msgmerge tr.po kdenlive.pot > yeni.po

ve oluşan yeni çeviri dosyasını çevirmeye başladım. Kdenlive'nin güncel sürümü için gereken çevirileri ve düzeltmeleri yaptığımda sıra test aşamasındaydı. Çeviriyi derleyerek :)

msgfmt -v yeni.po -o kdenlive.mo

kdenlive.mo'yu KDE 4 yazılımlarının yerelleştirme dosyalarının bulunduğu dizine

/usr/kde/4/share/locale/tr/LC_MESSAGES

kopyaladım, Kdenlive'yi açtım ve şöyle hoş bir ekranla karşılaştım :)


Çeviriyi birkaç gün kontrol edip Kdenlive geliştiricilerine göndereceğim. Büyük bir ihtimalle sonraki sürümlerde yer alacaktır. Kdenlive'nin bir sonraki sürümünün çıkış tarihini bilmediğim için ayrıca Kdenlive'nin Pardus paketçisine de göndereceğim çevirileri şimdiden kullanılabilmesi için.

Kdenlive'nin çeviri dosyalarına (po - mo) parantez içindeki bağlantılardan ulaşabilirsiniz. Eğer gözünüze çarpan hatalar olursa lütfen bildirin.

Yazıma Kdenlive'nin Türkçe çevirilerini başlatan

Necmettin Begiter'e,
Koray Löker'e ve
Murat Şenel'e

teşekkür ederek son vermek istiyorum. Bol çevrili ve bol efektli video düzenlemelerinde görüşünceye dek hoşçakalın.

17 Temmuz 2009 Cuma

GNU/Linux'ta Altyazı Hazırlama

İnternet ve teknolojinin hızla gelişmesi ve yaygınlaşmasıyla birlikte pek çok uygulama sadece bu alanlarda hizmet veren kurumların veya profesyonellerin tekelinden çıkarak amatör kullanıcıların da her alanda söz sahibi olmasını sağlamıştır. Bu değişimi çeviriler oldukça güzel örneklemektedir.

Her gün kullandığınız ve işiniz için çok önemli bir yazılımın, yeni bölümlerinin çıkması için sabırsızlandığınız bir dizinin veya severek okuduğunuz bir derginin bu işten maddi bir kazanç beklemeyen amatörlerce ana dilinize çevrilmesi çok güzel ve ilginç bir durumdur. Çevirmen çevrilen, kullanıcı çevrilen ve çevirmen kullanıcı arasında ilginç, karışık ve çok güçlü bir sevgi bağı vardır.

GNU/Linux kullanan aşağı yukarı her kullanıcı zaman zaman çeşitli yerelleştirme ve çeviri çalışmaları gerçekleştirmiştir. Bu işlemin nasıl yapacağını detaylı şekilde anlatan yerli ve yabancı bir çok nasıl belgesi mevcuttur. Bu yazıda ise bir video için altyazı oluşturma sürecini henüz ilk denemelerini yapan bir amatörün kaleminden (klavye tuşlarından) okuyabilirsiniz.

İlk önce çevirmek için bir şeyler bulmanız gerekiyor. Ben geçenlerde YouTube'de gördüğüm bir Björk videosunu çevirmeye karar verdim. Daha sonra bu videonun kaynak dilde veya hedef dilde altyazısının olup olmadığını araştırdım. Kaynak dilde bir altyazı bulduğum için dinleyerek çevirme yapmak yerine okuyarak çeviri yapabildim. Okuyarak çevirme hem çeviri işlemini kolaylaştırıyor hem de daha doğru bir çeviri yapmanızı sağlıyor.


İlk önce videoyu izlerken KWrite gibi rahat bir metin düzenleyici yardımıyla çevirmeye başladım. Bu işlem altyazı videoya gömülü olduğu -benim de bu altyazıyı nasıl ayrıştıracağımı henüz bilmediğimden- ve videoyu sürekli durdurmak /devam ettirmek zorunda kaldığımdan normalden biraz daha uzun sürdü. Altyazının tamamını çevirdikten sonra OOo Writer'da yanlış yazdığım yerleri düzelttim ve düz bir metin belgesi olarak kaydettim.

Daha sonra bu işte oldukça iyi olduğunu düşündüğüm favori altyazı düzenleyicisi Subtitle Editor'ü açtım. Dosya> Transkripti içeri aktar seçeneği ile hazırladığım altyazıyı Subtitle Editor'e aktardım.


Henüz altyazıda gerekli zaman belirteçlerini oluşturmadığımız için tüm altyazılar sıfırıncı saniyede görünmektedir. Şimdi zaman belirteçlerini hazırlarken işlerimizi inanılmaz derecede kolaylaştıracak bazı düzenlemeler yapalım. İlk önce Video> Aç seçeneği ile altyazısını oluşturmak istediğiniz videoyu açın. Daha sonra da Seçenekler> Klavye kısayollarını ayarla bölümünü açın. Sık kullanabileceğiniz eylemlere kısayollar atayarak zamandan oldukça tasarruf edebilirsiniz. Ben altyazı başlangıcını ayarla ve altyazı bitimini ayarla eylemlerine kısayol atadım ve videoyu izlerken bu tuşları kullanarak konuşmaları kolayca video ile eşzamanladım.


Altyazı ve videoyu eşzamanlarken video oynatım hızını Video> Oran> Daha Yavaş bölümünden düşürerek daha muazzam sonuçlar elde edebilirsiniz.


Şimdi sıra en ince ayarları gerçekleştirmekte. Dalgabiçimi> Dalgabiçimi Aç menüsünden altyazını oluşturmaya çalıştığınız videoyu açın. Böylece çalışmanızda videonun ses dalgalarını da görerek daha doğru eşzamanlamalar yapabilir veya yapmış olduğunuz eşzamanlama hatalarını düzeltebilirsiniz. Eğer ekranda dalgabiçimi otomatik olarak görünmediyse Görünüm> Dalgabiçimi seçeneğini aktifleştirebilirsiniz.


Ses dalgası üzerinde altyazıların başlangıç ve bitiş zamanlarını ve ekranda ne sürede bulunacaklarını -kısa bir sürede alışacağınız- basit fare tıklamalarıyla gerçekleştirebilirsiniz.

Altyazı üzerindeki son kontrollerinizi de yaptıktan sonra altyazınızı Dosya> Farklı Kaydet bölümünden yaygın olarak kullanılan altyazı biçimlerinden (benim tercihim SRT'dir) biriyle kaydedebilirsiniz.

Son olarak da videoyu ve altyazınızı bir medya oynatıcıyla açarak yüzünüze yerleşecek mutluluk ifadesi eşliğiyle izlemeye başlayabilirsiniz.

Bir sonraki yazıda altyazınızı nasıl video içine gömebileceğinizi okuyabilirsiniz. Eğer sizin de altyazı çevirme konusunda deneyimleriniz veya paylaşmak istediğiniz ipuçlarınız varsa yorumlarınızı bizden esirgemeyin :)

Bu arada yazı (daha doğrusu altyazıyı yaptığım için yazdığım yazı) için hazırladığım düz çeviriyi ve altyazıyı da inceleyebilirsiniz.

Az hatalı iyi çeviriler.